Hoe kun je meiden helpen?

Wanneer je te maken hebt met een meisje uit de doelgroepwaarvan je denkt dat ze mogelijk suïcidaal gedragvertoont, is het belangrijk om het signaal op te pakkenen dus niet te negeren.

 

Contact opbouwen

> Praat erover

Het is belangrijk dat je op signalen reageert. Maak het bespreekbaar door rechtstreeks te vragen naar mogelijke zelfmoordgedachten en -plannen. Houd er rekening mee dat meiden uit meer traditionele culturen niet altijd gewend zijn om over hun gevoelens te praten. Volg daarom het tempo van het meisje en stel uinodigende vragen: ‘Wat wil je met dit gedrag duidelijk maken?’, ‘Om welke hulp vraag je?’.

 

> Stel open vragen

Stel open vragen zoals: ‘Wat denk je als je verdrietig bent?’, ‘Heb je jezelf wel eens pijn gedaan?’, ‘Heb je er wel eens aan gedacht om er niet meer te zijn?’. Ook over de mogelijke problematische thuissituatie kun je vragen stellen: ‘Zijn er thuis wel eens conflicten?’, ‘Wat gebeurt er tijdens zo’nconflict?’ en ‘Hoe worden die conflicten opgelost?’. Let ook op het non-verbale gedrag van het meisje: de lichaamshouding van het meisje kan duidelijk maken wat er speelt.

 

>Blijf aandacht geven

Blijf het meisje aandacht geven en blijf met haar in gesprek. Laat je niet afschrikken door een norse of afwerende houding. Bouw een persoonlijke band op met het meisje. Maak duidelijk dat ze op jou kan rekenen.

 

> Vraag advies aan collega’s en deskundigen van (Jeugd) GGZ

Suïcidaal gedrag is een vrij zware problematiek. Als je hier als professional of vrijwilliger mee te maken krijgt, terwijl je er niet in gespecialiseerd bent, is het van belang om op tijd ondersteuning te vragen van collega’s en advies in te winnen bij deskundigen. Van belang is ook om een meisje op tijd door te verwijzen naar meer gespecialiseerde hulp zoals van de (Jeugd) GGZ.

 

> Stap naar Steunpunt Huiselijk Geweld of politie bij dreiging van geweld

Bij meiden van Turkse, Marokkaanse of Hindoestaanse achtergrond die suïcidaal gedrag vertonen, kan er sprake zijn van een conflict in de familie, bijvoorbeeld omdat een meisje stiekem verkering heeft of een huwelijkspartner weigert. Dit kan uitmonden in eergerelateerd geweld. Maar er kan ook sprake zijn van andere vormen van huiselijk of seksueel geweld. Vraag dan advies aan het Steunpunt Huiselijk Geweld of aan de politie. Mogelijk wordt er door deze deskundigen ingezet op bemiddeling in de familie waardoor geweld kan worden voorkomen. Wanneer er geen mogelijkheden zijn voor bemiddeling zal er gezocht worden naar een veilige opvangplek via jeugdzorg of vrouwenopvang.

 

Grijp direct in bij geweld en (levens)gevaar

Vermoed je dat een meisje direct in levensgevaar is, bijvoorbeeld omdat zij zichzelf of haar familieleden haar iets zullen aandoen? Stuur haar dan niet naar huis zonder iets te doen. Als een meisje gevaar loopt door dreiging vanuit haar familie (eergerelateerd geweld), schakel dan altijd de politie in of het Steunpunt Huiselijk Geweld. Tegelijkertijd kan er sprake zijn van suïcidaal gedrag: overleg dan voor advies met een deskundige van bijvoorbeeld de (Jeugd) GGZ of met 113Online.

 

Vertrouwensband onderhouden

> Ga samen iets doen

Wanneer je langere tijd contact met een meisje hebt dat mogelijk suïcidaal gedrag vertoont, is het belangrijk dat dit meisje naar school of werk blijft gaan en vrienden ziet. Wanneer je zelf samen met het meisje iets onderneemt, kan het gemakkelijker worden om samen te praten. Denk bijvoorbeeld aan samen opruimen of wandelen. De aandacht is dan niet gefixeerd op elkaar maar op wat je aan het doen bent. Zo voelt het meisje zich meer op haar gemak.

 

> Wees alert op loyaliteitsgevoelens

Hoe knel meiden thuis ook zitten, meestal durven ze geen negatieve uitspraken te doen over hun familieleden. Belangrijk is om zelf ook geen negatieve uitspraken over de ouders of familie te doen. Het meisje kan zich hierdoor erg ongemakkelijk voelen. Geef wel aan dat je gewelddadig gedrag van familieleden altijd afkeurt.

 

> Werk systeemgericht

In de ondersteuning van meisjes die suïcidaal gedrag vertonen, is systeemgericht werken aan te raden. Zorg ervoor dat het hele systeem in beeld is en dat duidelijk wordt hoe het systeem rondom het meisje in elkaar zit. Als het veilig is, kan bekeken worden of vrienden of vriendinnen en ouders en andere familieleden erbij kunnen worden betrokken. Ga hier echter niet zelf mee aan de slag: betrek hierbij altijd deskundigen van bijvoorbeeld het Steunpunt Huiselijk Geweld of de politie.

 

Doorverwijzen

> Ken de sociale kaart en hulpverleners

Zorg dat je goed op de hoogte bent van de sociale kaart in de regio. Maar er is meer dan dat: omdat de situatie en de achtergrond van meiden uit de doelgroep sterk cultuurbepaald zijn, kan niet iedere hulpverlener hiermee uit de voeten. Het is daarom van belang om te weten welke hulpverleners goed aan kunnen sluiten bij meiden uit de doelgroep en kennis hebben van de problematiek. Bouw contact op met deze hulpverleners zodat je ze om advies kan vragen en kan zorgen voor een warme overdracht naar deze hulpverlener.

 

> Zorg voor warme overdracht

Zet samen met het meisje de eerste stappen naar de (gespecialiseerde) hulpverlening. Dit verkleint de kans dat het meisje onderweg afhaakt. Geef het meisje dus het gevoel dat je haar niet zomaar ‘in de steek laat’ maar steeds met haar meedenkt.

 

> Let op culturele herkomst bij de overdracht

Niet iedere hulpverlener die met jongeren werkt, heeft expertise over de Turkse, Marokkaanse of Hindoestaanse cultuur van meiden. Culturele sensitiviteit is echter wel belangrijk bij de hulpverlening aan deze meiden. Wanneer je zoekt naar een organisatie die het meisje kan helpen, is het van belang om te selecteren op dit criterium van culturele sensitiviteit.

 


Eergerelateerd geweld

Werk je op een school en denk je dat een meisje te maken heeft met eergerelateerd geweld? Download dan op www.movisie.nl/eergerelateerdgeweld de gratis ‘Handleiding bij eergerelateerd geweld voor leerlingbegeleiders en andere vertrouwenspersonen in het onderwijs’.


Geheimhoudingsplicht

De meeste hulpverleners hebben geheimhoudingsplicht (beroepsgeheim). Maar belangrijk is om een meisje nooit volledige geheim-houding te beloven. Professioneel ingrijpen kan namelijk nodig zijn om ernstige situaties zoals mishandeling of suïcidaal gedrag te voorkomen. Door geheimhouding te beloven, kun je als pro-fessional geen kant meer op. Meer weten over geheimhouding? Lees de folder ‘Horen, zien en zwijgplicht?’. Je vindt deze folder op www.huiselijkgeweld.nl, zoek op de titel. De tips in deze folder zijn ook bruikbaar in situaties waarin een meisje mogelijk suïcidaal is. ---