Waarom doen meiden dit?

Suïcidaal gedrag bij Turkse, Marokkaanse of Hindoestaansemeiden kan door allerlei problemen wordenveroorzaakt. Vaak zijn deze problemen met elkaar verweven.Hieronder vind je dertien mogelijke oorzaken.

 

1. Meiden zitten in de knel

Suïcidaal gedrag komt voort uit het gevoel helemaal inde knel te zitten. Meiden kunnen zich zo sterk gebondenvoelen aan de regels en normen thuis dat ze geentoekomstvooruitzichten meer zien. Er ontstaat een opeenstapelingvan conflicten en spanningen waardoor desituatie niet meer uit te houden is. Er zijn twee redenenom vanuit zo’n situatie een zelfmoordpoging te doen:

  • De suïcidepoging is een appèl op anderen om te helpende situatie te veranderen.
  • De suïcidepoging is een manier om tijdelijk teontsnappen aan een ondraaglijk gevoel, het is eenmanier om het denken en voelen te stoppen. Soms iseen meisje dwangmatig aan het piekeren over suïcide:hierdoor kan het gevoel ontstaan dat deze dwangmatigegedachten alleen te stoppen zijn door daadwerkelijksuïcide te plegen.

Zowel bij zelfbeschadiging als bij een suïcidepoging kunnen verschillende motieven naast elkaar bestaan. Er kan sprake zijn van een doodswens, maar de zelfbeschadiging of suïcidepoging kan tegelijkertijd ook een ander doel hebben, bijvoorbeeld om de problemen te veranderen.

Zelfbeschadiging is soms moeilijk te onderscheiden van een suïcidepoging. Ook zelfbeschadiging komt voort uit het gevoel niet om te kunnen gaan met ondraaglijke gevoelens. Zelfbeschadigend gedrag kan ook een communicatieve betekenis hebben. Daarom wordt (onbewust) een positieve of negatieve reactie bij anderen uitgelokt. Het is dan te beschouwen als een ‘cry for help’. Hiermee hopen meiden hun omgeving wakker te schudden. Het is opvallend dat de directe aanleiding tot zelfbeschadiging bij allochtone meisjes vaak lijkt te liggen in ogenschijnlijk niet dramatische zaken, zoals het niet mogen uitgaan, een ruzie met een vriendin of familielid of slechte schoolprestaties. Deze gebeurtenissen zijn dan de bekende druppel die de emmer doet overlopen.

 

2. Meiden hebben bepaalde persoonlijkheidskenmerken

Sommige meiden reageren op tegenslagen door suïcidaliteit, terwijl anderen nooit op deze manier zullen reageren. Suïcidaliteit kun je daarom zien als een persoonlijkheidskenmerk. Een aantal eigenschappen is belangrijk voor suïcidaal gedrag. Ze hangen vaak met elkaar samen:

  • Hulpeloosheid en een gebrek aan probleemoplossend vermogen.
  • Gebrekkige affectregulatie: moeilijk kunnen omgaan met heftige emoties zoals pijn en woede.
  • Impulsiviteit: eerst doen, dan denken.
  • Dichtoom denken: denken in ‘alles of niets’
  • Perfectionisme: je mag van jezelf niet falen.
  • Rigiditeit: starheid.
  • Overgeneraliseren: als er iets mis gaat, denken ‘Mij zit het nooit mee!’ of ‘Niemand vindt mij aardig’.

 

3. Meiden zijn depressief

Suïcidaal gedrag kan een teken zijn dat een meisje depressief is. Het kan ook het gevolg zijn van een depressie of van andere psychische problemen. Een depressie is een aanhoudende sombere of lusteloze stemming. Een meisje dat lijdt aan een depressie heeft vaak de neiging om zich te isoleren. Ze huilt vaak of heeft het gevoel te willen huilen. Ze piekert veel, voelt zich wanhopig en kan geen besluiten nemen. Op school nemen haar prestaties vaak zienderogen af. Meiden uit meer traditionele kringen schamen zich vaak voor hun depressie en durven hun klachten niet te uiten. In veel Marokkaanse, Turkse en Hindoestaanse kringen is het gebruikelijker om depressieve klachten te uiten door te praten over de lichamelijke klachten (bijvoorbeeld buikpijn of hoofdpijn) die hier het gevolg van zijn.

 

4. Meiden missen eigenwaarde

Gebrek aan eigenwaarde speelt vaak een rol bij meiden van Turkse, Marokkaanse of Hindoestaanse afkomst die een suïcidepoging doen. Dit kan het gevolg zijn van een opvoeding waarin ze niet gekoesterd of gestimuleerd werden. Ze voelen zich niet geliefd, eenzaam en niet begrepen. Ook bij zelfbeschadiging gaat het vaak om meisjes bij wie door alle problemen, vooral thuis, het zelfbeeld en zelfvertrouwen onder druk staan.

 

5. Meiden zitten klem tussen twee culturen

Suïcidaal gedrag komt voor bij meiden met een migrantenafkomst die klem zitten tussen twee culturen. Hun ouders vinden de opvoeding in een multiculturele samenleving een moeilijke opgave. Ze weten niet goed hoe ze hun kind in de Nederlandse samenleving moeten opvoeden. Het gevolg is dat zij de controle op hun dochter verscherpen. Zo ontstaat een migratiecultuur die rigider is dan de cultuur in de streek van herkomst. Veel meisjes van Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse afkomst moeten zowel rekening houden met deze cultuur als met de Nederlandse cultuur. Er is de druk om mee te doen met leeftijdgenoten en erbij te horen. De ouders verwachten dat hun kinderen, ondanks het feit dat ze opgroeien in de Nederlandse samenleving, trouw zullen blijven aan hun eigen culturele waarden, normen en zeden. Dit terwijl veel meiden emanciperen en de normen, waarden en zeden van huis op een veel individuelere manier oppakken: meiden emanciperen, maar hun ouders gaan niet altijd mee in deze ontwikkeling. Op deze manier ontstaan er onverenigbare eisen vanuit de cultuur van de ouders en vanuit de Nederlandse cultuur.

 

6. Meiden mogen geen eigen keuzes maken

Meiden en jonge vrouwen die een zelfmoordpoging hebben gedaan, blijken vaak weinig te zeggen te hebben over belangrijke zaken in hun eigen leven. Denk aan huwelijk, relatievorming, echtscheiding, seksualiteit, gezinsvorming, school en werk. Met name de omgang met jongens wordt door ouders beperkt. Dit kan leiden tot grote ontevredenheid bij meiden en tot depressieve en suïcidale gevoelens. Bijvoorbeeld: je ouders willen bepalen welke opleiding je volgt, met welke jongens jij omgaat, wie je vriendinnen zijn en met wie jij trouwt. Deze keuzes noemen we strategische levenskeuzes. Op deze strategische levenskeuzes hebben ze weinig in te brengen terwijl ze dat juist wel graag willen. Bijvoorbeeld: een meisje wil trouwen met de man van haar dromen, maar haar ouders vinden dat niet goed. De ouders en familie van een meisje willen dat ze gaat trouwen met een kandidaat die zij hebben uitgekozen, maar het meisje wil dat niet (huwelijksdwang). Een meisje komt erachter dat ze op meiden valt, maar dit is taboe in de gemeenschap waarin zij opgroeit.

 

7. Meiden hebben last van de familie-eer

Meiden die last hebben van de familie-eer of meiden die te maken hebben met eergerelateerd geweld, kunnen suïcidaal gedrag vertonen om op deze manier uit hun situatie te ontsnappen. Ook kan het een manier zijn om de blaam op de familie te zuiveren, dus om de familieeer te herstellen. Het hooghouden van de familie-eer speelt bij meiden vanaf de pubertijd. Er komen dan plotseling strenge regels, vaak zonder dat het voor meiden duidelijk is waarom.

Hoe werkt de familie-eer? Om de zedelijke familie-eer hoog te houden, is het belangrijk dat dochters zich houden aan de groepscodes en normen van de gemeenschap. Het gaat om hechte en warme gemeenschappen waar mensen elkaar op allerlei manieren helpen en ondersteunen maar waar ook strenge ongeschreven regels gelden. Zodra een meisje in de pubertijd komt, wordt haar vrijheid minder. Vanaf dat moment moet zij onberispelijk gedrag vertonen. Dat betekent dat een meisje tot haar huwelijk maagd moet blijven, zich ‘netjes’ moet kleden en gedragen en geen contact met jongens mag hebben. Lesbische relaties en seksualiteit zijn nog meer taboe. Meiden moeten ook altijd uitkijken voor roddel: een roddel kan al voldoende zijn om de familie-eer te schaden en hen een slechte naam te bezorgen. Met name de broers en vaders worden aangesproken door leden van de gemeenschap als meiden zich niet aan de regels houden. Vooral broers kunnen erg streng zijn: ze controleren de telefoon van hun zusje, wachten haar op na schooltijd of geven haar klappen wanneer ze gezien is met te sexy kleding. Maar ook andere familieleden kunnen meiden bijvoorbeeld opsluiten of streng straffen wanneer ze zich ‘te vrij’ gedragen. Als er hierbij sprake is van geweld, noemen we dit eergerelateerd geweld. Wanneer de familie-eer wordt geschonden zal een familie de eer proberen te herstellen. Ook hierbij kan eergerelateerd geweld komen kijken.

 

8. Meiden hebben te maken met huiselijk geweld

Suïcidaal gedrag kan een reactie zijn op huiselijk geweld. Huiselijk geweld is geweld dat in de privésfeer plaatsvindt, gepleegd door partners, ouders, kinderen, andere familieleden en huisvrienden. Meiden kunnen zelf te maken krijgen met huiselijk geweld, soms als onderdeel van een autoritaire en traditionele opvoeding. Sommige ouders vinden het normaal om hun kinderen te slaan om hen ‘respect’ bij te brengen. Meiden kunnen ook getuige zijn van geweld tussen hun ouders of tussen een van hun ouders en hun partner. Huiselijk geweld kan ernstige gevolgen hebben, zoals depressie of suïcidale gevoelens. Een specifieke vorm van huiselijk geweld, is eergerelateerd geweld. Zie vraag 4

 

9. Meiden zijn slachtoffer van seksueel geweld

,p>Slachtoffers van seksueel geweld lopen een verhoogd risico op het doen van een suïcidepoging. Dit geldt voor alle jongeren en daarmee ook voor meiden van Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse afkomst. Met seksueel geweld wordt bedoeld: seksueel getinte, ongewenste handelingen, zoals aanranding, verkrachting, incest, seksueel misbruik, seksuele intimidatie en maar ook gedwongen prostitutie.

Seksueel geweld komt in alle kringen en alle culturen voor, zowel binnenshuis als buitenshuis. Seksueel geweld is moeilijk te bespreken in kringen waar de familie-eer voorop staat. Naar buiten komen met seksueel geweld schaadt de familie-eer. Het betekent dat de huwelijkskansen voor een meisje verkeken zijn. Het bekend worden kan zelfs uitmonden in eergerelateerd geweld tegen het meisje. Een meisje uit een familie waarin de familie-eer voorop staat, kan in het geval van seksueel geweld geen kant op. Ze schaamt zich diep en kan niet met de mensen uit haar omgeving praten over het geweld. Een meisje kan in zo’n situatie suïcidaal gedrag vertonen omdat ze geen uitweg meer ziet.

 

10. Meiden hebben problemen in de liefde

Meiden die lang in hun eentje rondlopen met liefdesproblemen kunnen suïcidale gevoelens krijgen. Meiden uit kringen waarin de familie-eer van belang is, mogen vaak geen verkering hebben van hun familie. Openlijk omgaan, flirten en daten met jongens is meestal niet toegestaan. En lesbische liefde is al helemaal taboe. Toch worden meiden verliefd, experimenteren ze met relaties en hebben ze te maken met de problemen die daarbij horen, zoals liefdesverdriet en conflicten in de relatie. En ook in deze prille relaties kan sprake zijn van mishandeling door hun vriend of vriendin. Thuis kunnen ze niet aankomen met deze problemen: de relatie moet immers geheim blijven. Ook hulp vragen van een vriendin is risicovol: zij kan het weer aan anderen doorvertellen waardoor er roddels ontstaan.

 

11. Meiden moeten presteren

De druk om goed te presteren op school of op het werk kan zo groot zijn dat meiden in de knel komen. Binnen Hindoestaanse gezinnen is vooral de druk groot om goede cijfers te halen. Wanneer dit niet lukt, kunnen meiden een depressie en of suïcidale gevoelens ontwikkelen.

 

12. Meiden missen affectie in het gezin

Gebrek aan affectie en geborgenheid in gezinnen kan zo’n gemis zijn dat meiden suïcidaal worden. Dit komt in allerlei gezinnen voor. Van meiden met een Hindoestaanse, Turkse en Marokkaanse afkomst die een suïcidepoging hebben gedaan, weten we dat zij het gevoel hebben dat hun ouders niet naar hen luisteren, niet met hen praten, geen rekening houden met hun behoeften en geen belangstelling tonen voor wat hen bezighoudt. Door de migratie kan er een kloof zijn tussen de meiden die hier op groeien en hun ouders die vasthouden aan het land van herkomst. Meiden wachten soms tevergeefs op steun, aanmoediging, bevestiging, genegenheid en begrip van hun ouders.

13. Meiden vinden zelfmoord soms een normale oplossing

 

In sommige culturen zijn er eeuwenoude verhalen die zelfmoord verheerlijken of aanmoedigen. Het gaat om culturele overleveringen, zoals ‘suttee’ of zelfverbranding door weduwen in India. Zelfmoord voor Hindoestaanse vrouwen wordt in deze overlevering soms als een passend gedragsalternatief gepresenteerd. Het lijkt bijna een ‘normale’ oplossing voor je problemen. Bollywoodfilms lijken deze culturele overleveringen blijvende bekendheid te geven.